>> Tham khảo: Chứng thư số là gì? Cách sử dụng chứng thư số.
Tuy nhiên, tình trạng doanh nghiệp (DN) chậm đóng, trốn đóng BHXH vẫn diễn ra phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi NLĐ và sự bền vững của quỹ BHXH.
Để siết chặt kỷ luật, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025) cùng các văn bản hướng dẫn đã đưa ra nhiều quy định xử phạt nghiêm khắc hơn, tiếp cận gần với chế tài lĩnh vực thuế.
1. Cơ sở pháp lý chính
Các quy định chính bao gồm:
- Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (hiệu lực 1/7/2025).
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực lao động, BHXH).
- Nghị định 274/2025/NĐ-CP (hướng dẫn chi tiết chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHTN, hiệu lực từ 30/11/2025).
Luật mới phân biệt rõ ràng giữa chậm đóng và trốn đóng, đồng thời quy định cụ thể các biện pháp xử lý, khắc phục tình trạng “kẽ hở” trước đây.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Phân biệt chậm đóng và trốn đóng
Hành vi chậm đóng (Điều 38 Luật BHXH 2024):
- Đã đăng ký tham gia nhưng không đóng hoặc đóng chưa đủ tiền BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) sau thời hạn quy định.
- Không đăng ký tham gia cho NLĐ trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ.
Hành vi trốn đóng (Điều 39 Luật BHXH 2024 và Nghị định 274/2025/NĐ-CP):
- Không đăng ký tham gia BHXH cho NLĐ dù đã quá 60 ngày.
- Khai báo giảm số lượng NLĐ, khai lương thấp hơn thực tế để giảm mức đóng.
- Không nộp tiền dù đã được cơ quan BHXH đôn đốc bằng văn bản.
- Sử dụng các hình thức “hợp đồng chui”, khoán để lách luật.
- Các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
Nếu chậm đóng quá 60 ngày hoặc không khắc phục sau đôn đốc, hành vi có thể bị chuyển sang trốn đóng, dẫn đến xử lý nghiêm hơn.
>> Tham khảo: Thuế hộ kinh doanh 2026: Quy định mới về GTGT, TNCN, hóa đơn và cách tính thuế.
3. Các mức xử phạt và chế tài áp dụng
a. Bắt buộc truy đóng và lãi chậm nộp
- DN phải nộp đủ toàn bộ số tiền BHXH, BHTN còn thiếu (bao gồm cả phần DN và phần NLĐ).
- Lãi chậm đóng: 0,03%/ngày tính trên số tiền nợ và số ngày chậm/trốn đóng (áp dụng từ 1/7/2025, chi tiết từ 30/11/2025 theo Nghị định 274).
Ví dụ: Nợ 100 triệu đồng → lãi mỗi ngày = 30.000 đồng. Nợ 3 tháng (90 ngày) → lãi khoảng 2,7 triệu đồng (chưa kể phạt hành chính).
Mức lãi này được đánh giá nghiêm ngặt hơn so với quy định cũ (lãi bằng 2 lần lãi suất đầu tư quỹ BHXH).
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
b. Xử phạt hành chính
Theo Khoản 5 Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP:
- Phạt từ 12% - 15% tổng số tiền phải nộp BHXH, BHTN tại thời điểm lập biên bản.
- Tối đa không quá 75 triệu đồng đối với một hành vi vi phạm.
Đối với trốn đóng nghiêm trọng, mức phạt có thể cao hơn và kết hợp truy cứu hình sự.
c. Truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 216 Bộ luật Hình sự)
- Trốn đóng BHXH từ mức độ nhất định (gây hậu quả nghiêm trọng) có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến 3 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 7 năm, tùy theo mức độ và hậu quả.
d. Các biện pháp khác
- Công khai danh sách DN vi phạm trên cổng thông tin điện tử của BHXH và các cơ quan liên quan.
- Không xét thi đua, khen thưởng nhà nước trong thời gian vi phạm.
- Tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật nếu trốn đóng từ 12 tháng trở lên.
- Yêu cầu phá sản: Cơ quan BHXH có quyền nộp đơn yêu cầu phá sản đối với DN chây ì nợ kéo dài (theo Luật Phục hồi, phá sản 2025).
- Ảnh hưởng đến tín dụng, đấu thầu, cấp phép hoạt động…
4. Quy trình đôn đốc và xử lý
Cơ quan BHXH có trách nhiệm:
- Rà soát hằng tháng, gửi văn bản đôn đốc trong 10 ngày đầu tháng.
- Thông báo công khai, chuyển cơ quan thanh tra, công an nếu cần.
- Hỗ trợ DN khó khăn nhưng không cho phép kéo dài vô thời hạn.
Đối với khoản nợ cũ trước 1/7/2025: Vẫn được áp dụng chế tài mới (lãi 0,03%/ngày và các biện pháp khác) theo quy định chuyển tiếp.
>> Tham khảo: Lập hóa đơn điều chỉnh và biên bản điều chỉnh hóa đơn.
5. Tác động thực tiễn và khuyến nghị cho doanh nghiệp
Tình trạng nợ BHXH hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm không chỉ làm thiệt hại quyền lợi NLĐ (không được hưởng chế độ kịp thời, ảnh hưởng sổ BHXH, lương hưu…) mà còn làm suy giảm lòng tin vào hệ thống an sinh. Luật mới nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, buộc DN tuân thủ nghiêm ngặt hơn.
Khuyến nghị cho DN:
- Rà soát ngay danh sách NLĐ, đăng ký và đóng BHXH đúng hạn (hàng tháng hoặc quý theo quy định).
- Ưu tiên xử lý dứt điểm nợ cũ trước 1/7/2025 để tránh lãi phạt tích lũy.
- Sử dụng phần mềm BHXH điện tử (I-VAN) để kê khai chính xác, tránh sai sót.
- Khi gặp khó khăn tài chính, chủ động liên hệ BHXH để được hướng dẫn, đàm phán phương án trả dần (nếu đủ điều kiện).
- Xây dựng quỹ dự phòng để đảm bảo đóng BHXH đúng kỳ, coi đây là trách nhiệm pháp lý và đạo đức kinh doanh.
Kết luận
Quy định xử phạt DN nợ BHXH từ năm 2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ từ “mềm” sang “cứng”, với chế tài tài chính, hành chính và hình sự rõ ràng.
Việc tuân thủ không chỉ giúp DN tránh rủi ro pháp lý, duy trì uy tín mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi NLĐ và sự bền vững của quỹ BHXH quốc gia.
Các DN cần coi BHXH là khoản chi bắt buộc, không thể “tiết kiệm” hay trì hoãn, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng cao.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn: CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
0 Comments:
Đăng nhận xét